Nr Bijvoegsel Gebruik toekomst Van functie Naar functie Bijvoegsel-betekenis
voorschrijvend
V.b. bestaand regelmatig V.b. bestaand
on-regelmatig
V.b. nieuwvorming regelmatig Toelichting  
    -(er)wijs aanbevolen bijvoeging bijwoord maakt een bijwoord van het  bijvoegingswoord logischerwijs, begrijpelijkerwijs, spelenderwijs algemenerwijs (in plaats van 'in het algemeen') het gebruik van dit achtervoegsel om bijvoegingen te verbijwoordelijken staat soms nog een beetje overdreven, maar in andere gevallen vervangt het een omschrijving. Op lange termijn lijkt afkorting tot '-wijs- nog beter
  9 -heid aanbevolen bijvoeging naamwoord geeft de bijvoeging weer als een abstract begrip grootheid, veelheid, blijheid      
  4 ver- aanbevolen bijvoeging / naamwoord werkwoord bijvoegingse betekenis: versterken of aanbrengen van de eigenschap vergroten, verminderen, verslappen, verwarmen.
Nw > ww: verpulpen
oudvormingen: vermalen, verwerken, verschrijven, verworden vermogelijken vermogelijken = mogelijk maken vgl. eng - enable, duits - ermoeglichen
  6 her- aanbevolen bijvoeging / werkwoord werkwoord werkwoordelijke handeling opnieuw uitvoeren herenigen, herschrijven, heroverwegen   herlevendigen soms versmelt her- met het nakomende ver-. Bijvoorbeeld men zegt herenigen en niet herverenigen.
    -achtig aanbevolen naamwoord bijvoeging iets lijkt op, valt in dezelfde groepering als het naamwoord mensachtig, spinachtigen     vaak wetenschappelijke categorieen
    -gewijs met mate naamwoord bijvoeging naar de methode van het naamwoord (bezittelijk gebruik wordt afgeraden) stapsgewijs, puntsgewijs     liefst met mate gebruiken wegens conflict met het gelijkende '-erwijs'; in bijwoordelijke functie liever 'stapserwijs', en in bijvoegingse functie 'staps' of 'stapmatig'
  5 -ig aanbevolen naamwoord bijvoeging met of als de eigenschappen van het naamwoord harig, vrekkig, slonsig, tweepotig, vijandig     zie artikel Taalse ontwikkeling voor specifieke gebruiksregels.
Ter aanduiding van de zogenoemde eigenschappelijke relatie
  2 -lijk aanbevolen naamwoord bijvoeging betreffende het naamwoord in een bezittelijke relatie ruimtelijk, vijandelijk, rechtelijk, woordelijk Oudvormingen: tamelijk, bijvoegelijk, verkiezelijk actielijk, marktelijk, kunstelijk, werknemerlijk, autolijk zie artikel Taalse ontwikkeling voor specifieke gebruiksregels.
Vooral handig voor stapelingen -ingse, -heidse en -teitse.
Let op: oudvormingen van werkwoord naar bijvoeging; deze  functie is overgenomen door -zaam, -baar en -end. 
    -loos aanbevolen naamwoord bijvoeging zonder het naamwoordelijk verschijnsel draadloos
futloos
     
    -matig met mate naamwoord bijvoeging naar de methode van het naamwoord (bezittelijk gebruik wordt afgeraden) regelmatig, softwarematig, projectmatig, stelselmatig     Dit achtervoegsel heeft al een zekere voorbrengzaamheid in combinatie met allerlei uitheemse woorden, maar vaak ook in bezittelijke relatie. Maar het gebruik is aanbevolen voor de methodische relatie; gebruik anders -lijk of -s.
  1 -s aanbevolen naamwoord bijvoeging betreffende het naamwoord in een bezittelijke relatie inheems, rechtstreeks, binnenlands, dubbellaags, voltijds   instellingse regels, overheidse gebouwen, voorkomingse maatregelen, meerderheidse keuze zie artikel Taalse ontwikkeling voor specifieke gebruiksregels.
1) stapelingen ‘-ingse’, ‘-heidse’ en ‘-teitse’
2) gewone kortere woorden waar geen misverstand kan ontstaan
    -vol   naamwoord bijvoeging vol van de de eigenschappen van het naamwoord gewetensvol, eervol, stijlvol, smaakvol     het verschil met '-ig' is dat het een soort overtreffende trap is. -vol is ook een meer recent achtervoegsel.
    -baar aanbevolen werkwoord bijvoeging bij machte of in staat om het werkwoord te verwerklijken uitvoerbaar, hoorbaar, bespreekbaar     vrijwel volledig voortbrengzaam
    -end aanbevolen werkwoord bijvoeging de handeling van het werkwoord wordt momenteel verricht werkend, denkend     volledig voortbrengzaam
    -zaam aanbevolen werkwoord bijvoeging geeft aan dat de handeling van het werkwoord krachtig of veelvuldig wordt verricht volgzaam, werkzaam langzaam handelzaam (=actief), schepzaam (=creatief) de evenknie van het romaanse achtervoegsel -ief
    -(e)nis vermijden werkwoord naamwoord -vermijden   geschiedenis   nadeel is dat het woord te lang wordt; zo is de nabouw te lang  van het woord 'historisch' in bijvoorbeeld geschiedenislijk. Men zou dan beter denken aan bijv. geschiedings
    -er, -der aanbevolen werkwoord naamwoord uitvoerder van de handeling van het werkwoord werker, denker     de variant -der is van toepassing na een werkwoordsstam eindigend op -r; uitvoerder, automatiseerder
  8 -ing aanbevolen werkwoord naamwoord het zelfstandig naamwoord dat de voortgaande of voltooide handeling weergeeft beloning, bewering     sinds lang voortbrengzaam
    -ling met mate werkwoord naamwoord uitvoerder van de handeling van het werkwoord inwijkeling, opstandeling     bruikbaar in bijzondere gevallen maar uiteindelijk is de vorming met -er verkiezelijk omdat deze korter is
  7 -sel aanbevolen werkwoord naamwoord een gevolg of resultaat van het werkwoord schaafsel, raadsel, bijvoegsel, strooisel     een krachtig achtervoegsel om veel nieuwe woorden mee te bakken.
    - aanbevolen werkwoord werkwoord voorzetsel-omkering (=samensmeden van voorzetsel-werkwoorden)     ik aanraad (naast ik raad aan);
hij voorstelt (naast hij stelt voor)
voorzetsel-omkering is al gebruikelijk bij de onbepaalde wijs, bijv. aanraden. Het moet mogelijk, maar niet verplicht zijn in andere situaties (zie ook artikel).
    wan-, mis- beide mogelijk werkwoord werkwoord geen of slechte uitvoering van het werkwoord mishandelen, wanbetalen      
  3 be- aanbevolen werkwoord / naamwoord werkwoord scheppen  van een  voorwerp-opbouw betegelen, bewerken, behandelen, bespreken   bereageren, bevoorwaarden vergelijk bestaande breedsprakige alternatieven:
reageren op, indruk maken op, voorwaarden stellen aan
of bestaand: tegels aanbrengen op, werk uitvoeren op, handelingen uitvoeren op, spreken over enz.
    ont- aanbevolen werkwoord / naamwoord werkwoord terugdraaien de handeling van het werkwoord, of het wegnemen van het naamwoord ontgrendelen, onteigenen, ontharen, ontbossen ontwerpen, ontwrichten   soms vervangt ont- het voorvoegsel ver-. Bijv. met zegt niet ontvergrendelen.